Linux: jak sprawdzić montowanie urządzeń i dysków
Instalacja systemu Linux Ubuntu jest procesem bardzo prostym, przypomina zainstalowanie zwykłego programu. Całość konfigfigurowana jest poprzez interfejs wizualny, użytkownik nawet przez chwilę nie musi zaglądać do terminala czy znać żadnej komendy.
Cały proces instalacji przedstawia proces instalacji na maszynie wirtualnej, lecz instalacja na tradycyjnym komputerze przebiega dokładnie tak samo. Na koniec warto pokazać Ci narzędzie, dzięki któremu podejrzysz status maszyny. Jest to narzędzie neofetch, które należy zainstalować w terminalu. Jak widzisz instalacja Ubuntu jest niezwykle prosta i bardzo szybka.
Dla tego poradnika kluczowe jest coś jeszcze: po zainstalowaniu możesz sprawdzić, jak system Linux wykrył sprzęt, czyli urządzenia w systemie Linux. Zainstalowanie systemu i przejście do działania to dopiero początek obserwacji - potem przychodzi moment, w którym warto umieć sprawdzić montowanie i dostępność nośników.
Jak rozpoznać urządzenia w systemie Linux po instalacji
Gdy zainstalowaliśmy system Linux, możemy sprawdzić w jaki sposób wykrył posiadany przez nas sprzęt, czyli urządzenia w systemie Linux. Po wprowadzeniu, wyświetli się lista dostępnych urządzeń. Moja karta została wykryta i wyświetlona została jej nazwa.
Zwróć uwagę, że dzięki temu poleceniu zostały wyświetlone szczegółowe informacje dotyczące producenta karty graficznej, czyli Gigabyte oraz używany sterownik czyli nvidia. Możesz jeszcze uruchomić polecenie z prawami użytkownika root.
W tym miejscu warto podkreślić, że w przypadku montowania istotne są urządzenia pamięci masowej, które system rozpoznaje w określony sposób. Zwróć uwagę, że każde z urządzeń pamięci masowej jest zapisywane w inny sposób. Zwróć uwagę, że każde z urządzeń pamięci masowej jest rozpoznawane jako urządzenie blokowe i jest identyfikowane przy pomocy pliku.
Gdzie w systemie „widać” podłączone sprzęty
Warto wspomnieć o katalogach które zawierają pliki w których znajdują się informacje z których wcześniej poznane polecenia korzystają. Folder /proc zawiera pliki które dotyczą uruchomionych procesów oraz zasobów sprzętowych.
Oba katalogi nazywa się pseudo-systemami plików ponieważ są tylko miejscem zamontowania, a wykorzystuje się je jedynie w pamięci ram, przez jądro systemowe do przechowywania konfiguracji uruchomionych urządzeń i informacji o uruchomionych procesach. Trzecim jest katalog /dev, w którym każdy plik powiązano z urządzeniem systemowym.
W praktyce oznacza to, że sprawdzanie montowania w Linuxie opiera się na tym, co system widzi jako urządzenia (np. w /dev) oraz co pokazuje o aktualnym stanie (np. w strukturach pseudo-systemów plików).
W obecnych czasach urządzenia USB wykorzystuje się do przechowywania danych w sposób fizyczny. Odeszliśmy już od płyt CD czy też DVD, nie wspominając o dyskietkach. Teraz wszystkie dane przechowujemy na nośnikach zewnętrznych.
Z początku lista może wydawać się nieczytelna. Jeśli jednak dokładnie przeanalizujemy wynik, to można zauważyć jedną rzecz. Mianowicie to, że wypisano urządzenia pod względem modułów do jakich są podpięte. Jeżeli znasz podstawową konstrukcję komputera to możliwe, że zauważyłeś na jednym module znajduje się kilka portów umożliwiających podłączenie urządzeń USB.
Znając moduły oraz ich zależności możemy chcieć wyłączyć jakieś. Przyczyn tego może być kilka ja na przykład dokonanie zmian bez restartowania systemu.
Identyfikacja nośników: nazwy dysków i partycji
Każde urządzenie pamięci masowej jest rozpoznawane jako urządzenie blokowe i jest identyfikowane przy pomocy pliku. Od kernela 2.4 większość urządzeń do przechowywania danych jest rozpoznawane jako urządzenia SCSI dlatego zmienił się również ich zapis.
Teraz rozpoznawane są przy pomocy nazw rozpoczynających się od sd. W ramach wyjaśnień jeżeli mamy dysk sda podzielony na partycję to pierwsza partycja nosi nazwę sda1 druga sda2 i tak dalej. Natomiast rozpoznawany jako drugi w kolejności dysk będzie nazwany sdb.
Inaczej sytuacja się ma w przypadku kart SD i dysków NVMe. Adekwatnie do poprzedniego wyjaśnienia mmcdlk0p1 oznacza pierwszą partycję na dysku 1, natomiast mmcdlk0p2 oznacza drugą partycję na dysku pierwszym.
Znając ten schemat łatwiej jest od razu zorientować się, z jaką jednostką masz do czynienia podczas sprawdzania montowania: czy to cały nośnik, czy konkretna partycja.
Sprawdzanie montowania: jak myśleć o „podpięciu” urządzenia
Bez względu na to, czy korzystasz z instalacji online czy z obrazu ISO, sedno pozostaje takie samo: system rozpoznaje urządzenia, a następnie pozwala z nich korzystać. Linux działa inaczej niż Windows, wykorzystując terminal do zaawansowanych operacji, co początkowo może wydawać się trudne, ale szybko staje się zaletą dla zaawansowanych użytkowników.
W kontekście montowania istotne jest, że montowanie łączy urządzenie (np. blokowe, z widoczną nazwą jak sda1) z miejscem w systemie plików, w którym możesz z niego korzystać. Dlatego podstawą są: identyfikacja urządzeń oraz wgląd w to, co jest aktualnie używane przez system.
Możesz również podchodzić do tego praktycznie: najpierw upewnij się, że system widzi urządzenie jako nośnik, potem obserwuj jego stan i dostępność. W razie problemów, społeczność Linuxa jest niezwykle pomocna.
Jak wykorzystać BIOS/UEFI i boot, żeby nośnik był widoczny
Niezależnie od systemu jaki jest lub będziemy instalować na naszym komputerze, pierwszym z jakim spotyka się nasz sprzęt jest właśnie BIOS(UEFI). To w nim znajdują się szczegółowe informacje o urządzeniach jak i również umożliwia on modyfikację parametrów większości z nich.
W większości przypadków, aby przejść do menu, należy nacisnąć jeden z klawiszy F2, F11, F12 lub DEL. Zależy to od wersji oprogramowania z jakiego korzysta nasza płyta główna.
Otóż jeżeli posiadasz kilka dysków, nie mylić z partycjami, to bardzo istotne jest który z nich jest podpięty jako pierwszy. Płyty główne w większości znanych mi przypadków posiadają odpowiednie gniazda do których podłączasz według kolejności. Jeżeli wszystko wykonasz według opisanej kolejności, to twój dysk który chciałeś by był pierwszym zostanie w taki sposób wykryty.
Jeżeli system zainstalujesz na dysku, którego nie oznaczyłeś jako pierwszy, to nie system nie uruchomi go automatycznie. W tej sytuacji należy zmienić ustawienie BIOSu tak aby dysk na którym zainstalowaliśmy system był jako 1st. Boot Device.
Jeżeli chcesz mieć dwa systemy, instalacja GRUB jest istotna. System Linux instaluje program rozruchowy GRUB (najczęściej), dzięki któremu przy uruchomieniu komputera wyświetlana jest lista dostępnych. GRUB zechce zainstalować się w głównym rekordzie uruchomieniowym dysku.
Jednak nawet przy poprawnym bootowaniu, montowanie i widoczność nośnika mogą wymagać sprawdzenia po stronie systemu - bo BIOS/UEFI odpowiada za start, a Linux za działanie i wykorzystanie urządzeń.
Praktyka: USB i nośniki zewnętrzne
W obecnych czasach urządzenia USB wykorzystuje się do przechowywania danych w sposób fizyczny. Teraz wszystkie dane przechowujemy na nośnikach zewnętrznych. Odpowiednio przygotowany nośnik pozwala uruchomić lub testować system, a potem sprawdzić montowanie podłączonych zasobów.
Gdy mamy już nasz obraz .iso nagrany na pednrive’a, to dysponujemy instalacją Linuxa, którą możemy uruchomić niemal na dowolnym komputerze. Współczesne wersje dystrybucji Linuxa pozwalają nam wybrać, czy chcemy instalować system, czy jedynie go wypróbować.
Jeśli w trybie testowym uruchomisz środowisko z pendrive’a, możesz przetestować, jak wygląda wykrywanie urządzeń i ich obsługa bez konsekwencji dla aktualnie zainstalowanego na dysku twardym systemu operacyjnego.
Jeśli wyposażymy się w szybkiego pendrive’a i podłączymy go do gniazda USB 3.0, wszystko powinno działać całkiem sprawie i nie powinniśmy odczuwać zbyt dużych opóźnień.
Typowy przebieg: od ISO do miejsca na dysku
Przed rozpoczęciem instalacji należy pobrać obraz systemu na dysk komputera. Najlepszym źródłem będzie strona projektu, gdzie do wyboru mamy kilka wersji. Po kliknięciu zielonego przycisku należy zaczekać na pobranie obrazu systemu.
W tym momencie wystarczy wybrać opcję „Try or Install Ubuntu” za pomocą strzałek, a następnie wcisnąć przycisk Enter. Po załadowaniu wszystkich plików (system uruchamia się w trybie LiveDVD) na ekranie pojawi się okno pozwalające na wybranie języka, a następnie wypróbowanie systemu lub przejście do instalacji.
Po przejściu do kolejnego okna należy wprowadzić konfigurację klawiatury. Następny krok to wybranie typu instalacji (normalna zawierająca dodatkowe oprogramowanie oraz minimalna posiadająca jedynie przeglądarkę i najważniejsze narzędzia), zaznaczenie opcji pobrania aktualizacji w chwili instalacji oraz możliwość doinstalowania dodatkowych sterowników sprzęt.
Instalator zapyta przed przejściem dalej czy jesteśmy pewni co do wprowadzonych opcji. W przypadku błędnych ustawień możemy utracić dane, więc instalator potrzebuje dodatkowego potwierdzenia.
Jeśli chodzi o konfigurację przyszłego systemu, to zostało już tylko wprowadzenie odpowiedniej strefy czasowej. Ostatni krok to wprowadzenie danych użytkownika.
Po kliknięciu „Naprzód” system rozpocznie instalację, a po chwili kopiowania danych uruchomi się ponownie. W ten oto sposób w niecałe 15 minut system Linux został zainstalowany i gotowy do pracy.
Na koniec warto pamiętać: instalacja Linuxa to proces, który może wydawać się skomplikowany dla początkujących, ale w rzeczywistości jest dość prosty, jeśli podąża się za odpowiednimi krokami. Linux to bezpłatny, otwartoźródłowy system operacyjny, który oferuje doskonałą wydajność, wysoki poziom bezpieczeństwa i ogromne możliwości dostosowania.
Sprawdzanie montowania w praktyce: co obserwować
- Widzisz urządzenie jako blokowe? Każde urządzenie pamięci masowej jest rozpoznawane jako urządzenie blokowe i identyfikowane przy pomocy pliku.
- Jak nazywa się nośnik i partycja? Dla SCSI: sdX i sdX1/sdX2; dla innych typów (np. NVMe/karty): schemat z partycjami w stylu ...p1, ...p2.
- Jaką informację pokazuje system? Możesz sprawdzić, jak system wykrył sprzęt i uruchomione elementy.
- Gdzie szukać danych o stanie? /proc zawiera pliki dotyczące uruchomionych procesów oraz zasobów sprzętowych, a /dev powiązano z urządzeniami systemowymi.
Jeżeli pojawiają się problemy, często wynikają z błędnych ustawień BIOS-u, lub braku połączenia bezprzewodowego. Nawet jeśli coś pójdzie nie tak, możesz zacząć cały proces od nowa. Dane zostaną po prostu nadpisane na starej instalacji.
Jak wyłączyć niechciane moduły (gdy urządzenia startują nie tak jak chcesz)
Znając moduły oraz ich zależności możemy chcieć wyłączyć jakieś. Przyczyn tego może być kilka ja na przykład dokonanie zmian bez restartowania systemu. W jednym z pierwszych przykładów dowiedziałeś się, że posiadam kartę graficzną nvidia z zainstalowanymi sterownikami producenta.
Oznacza, to że nie korzystam ze sterowników nouveau. W związku z tym powinny być one wyłączone przy starcie systemu. Jest to idealny przykład i choć instalator sam powinien to wykonać zawsze warto sprawdzić czy w naszym przypadku tak się stało.
Kiedyś korzystało się z pliku blacklist.conf. Ważna jest pierwsza linijka, w której widać sposób uaktualnienia listy. Ważna jest także ostatnia w której określa się by moduł nouveau nie startował wraz ze startem systemu. Do każdego innego modułu, który nie ma być uruchamiany przy starcie systemu powinieneś stworzyć oddzielny plik i wpisać blacklist nazwa-modułu.
Tabela: podstawowe nazewnictwo urządzeń i partycji
| Typ zapisu | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|
| Urządzenia SCSI (sd*) | sda, sda1, sda2 | dysk sda i partycje sda1/sda2 |
| Drugi dysk (kolejność) | sdb | kolejny dysk rozpoznany jako sdb |
| Karty SD / NVMe (…p*) | mmcdlk0p1, mmcdlk0p2 | partycja 1 i 2 na pierwszym dysku w tym schemacie |
Narzędzia wspierające i sposób instalacji oprogramowania (gdy potrzebujesz dodatkowych komend)
Dla osób stawiających pierwsze kroki w świecie Linuxa, wybór odpowiedniej dystrybucji ma kluczowe znaczenie. Warto też zapoznać się z Centrum Oprogramowania, które umożliwia łatwą instalację programów bez konieczności używania terminala.
Podczas instalacji systemu Linux mogą pojawić się różne problemy, ale większość z nich ma proste rozwiązania. W razie problemów, społeczność Linuxa jest niezwykle pomocna.
Do instalacji programów w systemie Linux Mint najwygodniej użyć „Menedżera oprogramowania”, który uruchamiamy z menu start. Program do zainstalowania możemy znaleźć sami w odpowiedniej kategorii lub wpisać jego nazwę w pole do wyszukiwania.
Instalacja oraz aktualizacja programów możliwa jest również za pomocą poleceń wydawanych w terminalu. W dystrybucjach opartych na Debianie wykorzystujemy zazwyczaj program apt, który z kolei wywołuje program dpkg. Korzystamy z tych narzędzi z użyciem uprawnień administracyjnych.
Na koniec - jeśli chcesz też „podejrzeć status maszyny” - narzędzie neofetch należy zainstalować w terminalu.
W wolnym czasie lubię rozgryzać, jak działa technologia - a potem tłumaczyć to innym w prosty sposób. Linux to darmowy, otwartoźródłowy system operacyjny oparty na jądrze stworzonym przez Linusa Torvaldsa w 1991 roku. To, jak rozpoznaje i obsługuje urządzenia, sprawia, że kontrolujesz system i możesz sprawnie sprawdzić, co jest podłączone oraz jak działa.
W razie potrzeby zawsze możesz wrócić do podstaw: BIOS(UEFI) odpowiada za start, a Linux za wykrywanie i obsługę sprzętu. Dla montowania szczególnie liczy się identyfikacja nośnika (np. sdX / sdX1) oraz wgląd w to, co system pokazuje o zasobach w strukturach typu /proc i /dev.
Dysk pełny? Jak sprawdzić i zarządzać miejscem w Linux (df, du, mount)
W przypadku nowego komputera masz do wyboru wyczyszczenie dysku i zainstalowanie Ubuntu. Jeśli na maszynie byłby także inny system, instalator pozwoli dodatkowo na doinstalowanie Ubuntu obok już istniejącego systemu. System Linux instaluje GRUB, dzięki któremu przy uruchomieniu komputera wyświetlana jest lista dostępnych.
Jednak gdy chcesz „sprawdzić montowanie”, wracasz do działania systemu już po starcie: sprawdzasz, jak wykrył sprzęt, jakie urządzenia blokowe są obecne oraz jakie informacje można odczytać z miejsc, w których Linux trzyma konfiguracje i powiązania urządzeń.
tags: #linux #jak #sprawdzic #montowanie
Popularne posty:
Tomasz Sanecki administrator
Informatyk z zawodu i zamiłowania. Od 2007r właściciel firmy Perfect Systems. Specjalista do spraw bezpieczeństwa IT, serwisu urządzeń elektronicznych, sieci komputerowych. Prywatnie mąż i ojciec dwójki dzieci. Pasjonat nowoczesnych technologii, motocykli oraz włoskiego espresso.
About the author